Równie niebezpieczny jak ogień – jak zabezpieczyć pomieszczenia przed dymem w trakcie pożaru?

dymNajwiększym zagrożeniem dla ludzi w czasie pożaru jest nie tyle ogień co powstający w czasie spalania różnych produktów dym oraz toksyczne gazy i pyły. Ich wdychanie może skutkować silnymi zatruciami a nawet śmiercią. Unoszą się one z reguły w górnej części pomieszczeń dlatego tak istotne jest by w czasie pożaru, kiedy wydziela się dużo dymu unikać przemieszczania się w pozycji wyprostowanej.

Cichy zabójca – dym

Rocznie w pożarach na świecie traci życie kilkadziesiąt tysięcy osób. Powodem tego nie jest ogień jak się powszechnie uważa, lecz dym, który stanowi przyczynę ponad 50% zgonów, jedną czwartą przypadków śmiertelnych natomiast powoduje łączne działanie dymu i ognia, a tylko ponad 20% to ofiary poparzeń. Dym zmniejsza widoczność i utrudnia oddychanie, zawarte w nim gazy mogą działać drażniąco lub usypiająco na organizm. Opary powstające w wyniku spalania powszechnie stosowanych w budownictwie materiałów jak drewno i środki ropopochodnych jest ciemny, nawet czarny, co utrudnia orientację w zadymionych pomieszczeniach i może znacząco utrudnić akcję ratunkową. Intensywne dymienie występuje zwłaszcza w warunkach niepełnego spalania, przy odgraniczonym dostępie powietrza, co może skutkować wydzielaniem tlenku węgla, będącego przyczyną długotrwałych zatruć i wielu ofiar śmiertelnych. Wiele stosowanych w budownictwie materiałów jest palnych lub łatwopalnych, a w czasie ich produkcji stosuje się składniki, które stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia i życia w czasie pożarów np. cyjanowodór (kwas pruski), siarkowodór lub chlorowodór, które powstają w wyniku spalania niektórych tworzyw sztucznych. Gorące gazy i dym unoszą się w górnej części pomieszczenia, dlatego najlepiej poruszać się na czworaka. Dobrze jest zabezpieczyć usta i nos wilgotnym kawałkiem materiału, ręcznika lub chusteczki. Dlatego ważne jest by materiały palne były umieszczone za bezpieczną osłoną, chroniącą przed dostępem ognia w czasie pożaru. Niektóre elementy należy dodatkowo zabezpieczyć przeciw pożarowo, np. przez impregnację lub pomalowanie specjalnymi preparatami ograniczającymi palenie się. Tak np. zabezpiecza się drewno konstrukcyjne. Z kolei kupując np. wykładzinę warto zwrócić uwagę na artykuły wyposażenia biur, ponieważ produkty dla tego segmentu muszą spełniać warunek trudnozapalności.

Co zrobić z tym dymem?

Gdy już dojdzie do pożaru, najważniejsze jest by dym i gorące powietrze jak najszybciej usunąć z przestrzeni objętej pożarem. Należy przy tym unikać otwierania okien w pomieszczeniach objętych pożarem, ponieważ doprowadzi to do zasilenia zarzewia ognia w świeże powietrze i nasili pożar. Duże znaczenie ma tu sprawna wentylacja wyciągowa, która usunie dym z pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych. W wysokich pomieszczeniach takich jak wysokie hale lub klatki schodowe wysokich budynków taką funkcję spełniać mogą okna umieszczone w dachu lub na najwyższej kondygnacji. Jednym z elementów, które należy zastosować do tego celu jest system kontroli rozprzestrzeniania dymu i gorąca, w skrócie SHEV (od angielskiego terminu „Smoke and Heat Exhaust Ventilation”). System ten tworzą napędzane mechanicznie okna i klapy dachowe lub fasadowe. Napędy sterowane są ręcznie lub są zintegrowane z czujkami dymu. Otworzenie okien lub klap umożliwia odpływ gorącego powietrza, dymu i toksycznych gazów z wnętrza budynku na zewnątrz. Usunięcie dymu z wnętrz ułatwia ewakuację ludzi i prowadzenie akcji ratunkowej przez służby ratunkowe. Mniejsza ilość dymu ułatwia orientację i zmniejsza panikę wśród ewakuowanych osób.

Jak działają elementy systemu SHEV?

Podstawą systemu są napędzane elektrycznie, za pośrednictwem zębatek lub łańcuchów okna lub klapy, wykonane z niepalnych materiałów. Ramy najczęściej wykonywane są metalowe np. z aluminium, zaś szkło wykorzystane do produkcji okien w czasie stłuczenia nie tworzy zagrożenia skaleczeniem. Takie okna ma w swojej ofercie firma DVG, której wyroby wykonane są z wysokiej jakości profili aluminiowych i zasilane napędami firmy D+H, dzięki czemu cechują się wysoką trwałością i bezawaryjnością.